วิธีคำนวณอายุครรภ์ที่ใช้กันทั่วโลกคือนับจาก “วันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย” (LMP) ไม่ได้นับจากวันที่ปฏิสนธิ และกำหนดคลอดก็คือวันนั้นบวกไปอีก 280 วัน หรือ 40 สัปดาห์พอดี เช่น ประจำเดือนมาวันแรก 10 มีนาคม 2569 กำหนดคลอดโดยประมาณคือ 15 ธันวาคม 2569
ถ้าอยากได้คำตอบทันที กรอกวันที่ลงในเครื่องมือคำนวณอายุครรภ์และกำหนดคลอดได้เลย ฟรี ไม่ต้องสมัคร และคำนวณในเบราว์เซอร์ของคุณเอง ไม่ส่งวันที่ไปเก็บที่ไหน ส่วนบทความนี้จะอธิบายว่าตัวเลขมาจากไหน ปรับตามรอบเดือนอย่างไร และเมื่อไรที่แพทย์จะเลื่อนวันกำหนดคลอดจากที่คำนวณเอง
นับอายุครรภ์จากวันไหน
หลายคนสงสัยว่าทำไมตั้งครรภ์ได้ไม่กี่สัปดาห์ แต่หมอบอกว่าอายุครรภ์เกิน 4 สัปดาห์แล้ว เหตุผลคือการนับแบบมาตรฐานเริ่มจากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย ซึ่งเป็นวันที่หลายคนจำได้แม่นกว่าวันที่ปฏิสนธิ แต่ละสัปดาห์แรกจึงยังไม่มีการปฏิสนธิเกิดขึ้นด้วยซ้ำ ผลคือการตั้งครรภ์เต็มเทอมนับได้ 40 สัปดาห์ ทั้งที่เวลานับจากปฏิสนธิจริงสั้นกว่านั้นราว 2 สัปดาห์
| วิธีนับ | เริ่มนับจาก | ครบกำหนดที่ | ใช้ในทางการแพทย์ |
|---|---|---|---|
| นับจาก LMP | วันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย | 40 สัปดาห์ (280 วัน) | ใช่ เป็นวิธีมาตรฐาน |
| นับจากวันปฏิสนธิ | วันที่ไข่ถูกปฏิสนธิ | ประมาณ 38 สัปดาห์ (266 วัน) | ใช้ประกอบเมื่อรู้วันแน่ชัด เช่น ทำ IVF |
สูตรคำนวณกำหนดคลอดแบบทีละขั้น
สูตรนี้เรียกว่ากฎของเนเกเล (Naegele’s rule) ตั้งชื่อตามสูตินรีแพทย์ชาวเยอรมันที่เผยแพร่ไว้ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1812 ในทางปฏิบัติคิดได้ง่ายที่สุดด้วยการบวกวัน
- หาวันแรกที่ประจำเดือนมาในรอบล่าสุด (นับวันที่มีเลือดออกจริง ไม่ใช่วันที่หมด)
- บวกไป 280 วัน
- วันที่ได้คือกำหนดคลอดโดยประมาณ
ตัวอย่างที่คำนวณซ้ำแล้ว: ประจำเดือนมาวันแรกวันอังคารที่ 10 มีนาคม 2569 บวก 280 วันได้วันอังคารที่ 15 ธันวาคม 2569 (ผลจะตกวันเดียวกับ LMP เสมอ เพราะ 280 หารด้วย 7 ลงตัว)
อีกสูตรที่เห็นบ่อยคือ “บวก 7 วัน ลบ 3 เดือน บวก 1 ปี” เมื่อใช้กับวันเดียวกันจะได้ 17 ธันวาคม 2569 ต่างจากวิธีบวก 280 วันอยู่ 2 วัน เพราะแต่ละเดือนมีจำนวนวันไม่เท่ากัน สองวิธีนี้จึงอาจต่างกันได้ 1-3 วัน เครื่องมือของเราใช้วิธีบวกจำนวนวันตรงๆ ให้ผลสม่ำเสมอกว่า
รอบเดือนไม่ใช่ 28 วัน ปรับยังไง
สูตร 280 วันสมมติว่ารอบเดือนยาว 28 วัน และตกไข่ในช่วงกลางรอบ แต่รอบเดือนจริงของแต่ละคนยาวสั้นต่างกัน เว็บไซต์ NHS ของสหราชอาณาจักรแนะนำให้ปรับความยาวรอบเดือนในเครื่องคำนวณถ้าไม่ใช่ 28 วัน หลักคิดคือบวกหรือลบวันตามส่วนต่างของรอบ
| รอบเดือน (วัน) | ปรับ | กำหนดคลอด เมื่อ LMP = 10 มี.ค. 2569 |
|---|---|---|
| 24 | ลบ 4 วัน (276 วัน) | 11 ธ.ค. 2569 (วันศุกร์) |
| 28 | ไม่ปรับ (280 วัน) | 15 ธ.ค. 2569 (วันอังคาร) |
| 35 | บวก 7 วัน (287 วัน) | 22 ธ.ค. 2569 (วันอังคาร) |
ช่องใส่ความยาวรอบเดือนในเครื่องมือจะทำการปรับนี้ให้เอง ข้อควรระวังคือถ้ารอบเดือนของคุณไม่สม่ำเสมอมาก หรือจำ LMP ไม่ได้ การปรับด้วยตัวเลขแบบนี้จะคลาดเคลื่อนได้ง่าย กรณีนี้แพทย์มักใช้ผลอัลตราซาวนด์เป็นตัวตัดสิน
ตารางเทียบสัปดาห์กับวันที่
ตัวอย่างต่อไปนี้ใช้ LMP วันที่ 10 มีนาคม 2569 และรอบเดือน 28 วัน ลองเอาไปเทียบกับปฏิทินของตัวเองเพื่อเห็นภาพว่าเหตุการณ์สำคัญตกช่วงไหน
| อายุครรภ์ | วันที่ (ตัวอย่าง) | หมายเหตุ |
|---|---|---|
| 4 สัปดาห์ | 7 เม.ย. 2569 | ช่วงที่ประจำเดือนควรมาในรอบถัดไป |
| 8 สัปดาห์ | 5 พ.ค. 2569 | ยังเป็นช่วงไตรมาสแรก |
| 12 สัปดาห์ | 2 มิ.ย. 2569 | ช่วงที่ NHS ระบุว่าการสแกนจะประเมินอายุครรภ์ได้แม่นยำขึ้น |
| 20 สัปดาห์ | 28 ก.ค. 2569 | ครึ่งทางของการตั้งครรภ์ 40 สัปดาห์ |
| 28 สัปดาห์ | 22 ก.ย. 2569 | เข้าไตรมาสที่ 3 |
| 37 สัปดาห์ | 24 พ.ย. 2569 | พ้นช่วงคลอดก่อนกำหนดตามนิยาม WHO |
| 40 สัปดาห์ | 15 ธ.ค. 2569 | กำหนดคลอดโดยประมาณ |
| 42 สัปดาห์ | 29 ธ.ค. 2569 | ขอบบนของช่วงที่ NHS ระบุว่าการตั้งครรภ์ปกติ |
อ่านผลอายุครรภ์เป็น “สัปดาห์ + วัน” ยังไง
แพทย์เขียนอายุครรภ์เป็นสัปดาห์กับวัน เช่น 12 สัปดาห์ 5 วัน หมายถึงผ่านมา 12 สัปดาห์เต็มบวกอีก 5 วัน ถ้านับเป็นวันรวมคือ (12 × 7) + 5 = 89 วัน ลองดูตัวอย่าง LMP 10 มีนาคม 2569 ณ วันที่ 7 มิถุนายน 2569 ผ่านไป 89 วัน อายุครรภ์จึงเป็น 12 สัปดาห์ 5 วัน และอีกตัวอย่างคือวันที่ 1 กันยายน 2569 ผ่านไป 175 วัน เท่ากับ 25 สัปดาห์พอดี
ไตรมาสแบ่งยังไง และเรียกว่า “ครบกำหนด” เมื่อไร
เครื่องมือของเราแบ่งไตรมาสแบบง่ายเป็นสัปดาห์ที่ 1-12, 13-27 และ 28-40 แต่เอกสารแต่ละแหล่งแบ่งเส้นแบ่งต่างกันเล็กน้อย บางแหล่งนับไตรมาสแรกถึงสัปดาห์ที่ 13 ถ้าแพทย์ของคุณพูดตัวเลขไม่ตรงกับที่เห็นในเครื่องมือ ให้ถือตามแพทย์
ส่วนเรื่องคลอดเร็วหรือช้า องค์การอนามัยโลกนิยามการคลอดก่อนกำหนดว่าเป็นการคลอดก่อนครบ 37 สัปดาห์ นับจาก LMP และ NHS ระบุว่าการตั้งครรภ์ปกติอยู่ในช่วง 37 ถึง 42 สัปดาห์ ราชวิทยาลัยสูตินรีแพทย์แห่งสหรัฐฯ (ACOG) แบ่งละเอียดกว่านั้นตามคำแนะนำเรื่องนิยามการตั้งครรภ์ครบกำหนด (Committee Opinion 579) คือ ครบกำหนดระยะต้น (early term) 37 สัปดาห์ 0 วัน ถึง 38 สัปดาห์ 6 วัน, ครบกำหนดเต็มที่ (full term) 39 สัปดาห์ 0 วัน ถึง 40 สัปดาห์ 6 วัน, เลยกำหนดเล็กน้อย (late term) 41 สัปดาห์ 0 วัน ถึง 41 สัปดาห์ 6 วัน และเลยกำหนด (postterm) ตั้งแต่ 42 สัปดาห์ขึ้นไป
ทำไมวันคลอดจริงถึงไม่ตรงกับที่คำนวณ
กำหนดคลอดคือ “วันที่คาดการณ์” ไม่ใช่วันนัดคลอด ทารกส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดตรงวันนั้นพอดี ปกติจะเกิดในช่วงรอบๆ วันดังกล่าว เหตุผลมีทั้งความยาวรอบเดือน ช่วงเวลาตกไข่ที่ไม่ตายตัว และความแตกต่างของแต่ละการตั้งครรภ์ เพราะฉะนั้นอย่าวางแผนเรื่องสำคัญโดยยึดวันเดียว ควรเผื่อช่วงก่อนและหลังกำหนดไว้ด้วย
เมื่อไรที่หมอจะเลื่อนกำหนดคลอด
ACOG ระบุไว้ในคำแนะนำเรื่องการประมาณกำหนดคลอด (Committee Opinion 700) ว่าเมื่ออายุครรภ์ที่นับจาก LMP ต่างจากผลวัดความยาวตัวอ่อน (CRL) ด้วยอัลตราซาวนด์ในไตรมาสแรกเกินเกณฑ์ที่กำหนด แพทย์จะพิจารณาปรับกำหนดคลอดตามผลอัลตราซาวนด์
| อายุครรภ์ตอนวัดด้วยอัลตราซาวนด์ | ปรับกำหนดคลอด เมื่อผลต่างจาก LMP เกิน |
|---|---|
| ไม่เกิน 8 สัปดาห์ 6 วัน | 5 วัน |
| 9 สัปดาห์ 0 วัน ถึง 13 สัปดาห์ 6 วัน | 7 วัน |
พูดง่ายๆ คือถ้าวันที่คำนวณเองกับผลสแกนต่างกันไม่มาก แพทย์ก็ใช้วันเดิม แต่ถ้าต่างกันเกินเกณฑ์ วันกำหนดคลอดที่ใช้จริงจะเปลี่ยนตามสแกน ซึ่งเป็นเรื่องปกติและไม่ได้แปลว่าคุณคำนวณผิด
ใช้เครื่องมือคำนวณอายุครรภ์ยังไง
- เปิดหน้าคำนวณอายุครรภ์และกำหนดคลอด
- เลือกวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย
- ใส่ความยาวรอบเดือนของคุณ ถ้าไม่แน่ใจใช้ 28 วัน
- อ่านผล: อายุครรภ์ปัจจุบัน (สัปดาห์ + วัน) วันกำหนดคลอด ไตรมาส และจำนวนวันที่เหลือ
ข้อมูลที่กรอกประมวลผลในเบราว์เซอร์ของคุณเอง ไม่ถูกส่งไปที่เซิร์ฟเวอร์ ถ้าอยากรู้ว่าอีกกี่วันจะถึงวันสำคัญแบบอื่นๆ ลองใช้เครื่องมือคำนวณระยะห่างวันที่ควบคู่ได้ หรืออ่านวิธีนับวันในบทความนับวันระหว่างสองวันที่
คำถามที่พบบ่อย
จำวันแรกของประจำเดือนไม่ได้ ต้องทำยังไง
ให้ประมาณวันที่ใกล้เคียงที่สุดเพื่อดูภาพรวมเบื้องต้น แล้วให้แพทย์ยืนยันด้วยอัลตราซาวนด์ เพราะการวัดตัวอ่อนในไตรมาสแรกเป็นวิธีที่แพทย์ใช้เมื่อ LMP ไม่แน่ชัด
รอบเดือนมาไม่สม่ำเสมอ คำนวณได้ไหม
คำนวณเบื้องต้นได้แต่คลาดเคลื่อนง่าย เพราะสูตรอาศัยรอบเดือนที่ค่อนข้างคงที่ ถ้ารอบเดือนผันผวนมาก ผลอัลตราซาวนด์จะเชื่อถือได้มากกว่า
ตั้งครรภ์ 4 สัปดาห์ เท่ากับตั้งครรภ์มา 1 เดือนใช่ไหม
ใกล้เคียงแต่ไม่เป๊ะ 1 เดือนปฏิทินยาว 28-31 วัน ส่วน 4 สัปดาห์คือ 28 วันพอดี และทางการแพทย์นิยมใช้สัปดาห์มากกว่าเดือน เพราะละเอียดกว่า
เด็กที่เกิดตอน 37 สัปดาห์ ถือว่าคลอดก่อนกำหนดไหม
ตามนิยามของ WHO การคลอดก่อนกำหนดคือก่อนครบ 37 สัปดาห์ ดังนั้นคลอดตอน 37 สัปดาห์ 0 วันถือว่าไม่ใช่คลอดก่อนกำหนดตามนิยามนี้ แต่ ACOG เรียกช่วง 37 สัปดาห์ 0 วัน ถึง 38 สัปดาห์ 6 วันว่า “ครบกำหนดระยะต้น” (early term) ซึ่งเป็นคนละคำกับ preterm (คลอดก่อนกำหนด)
นับจากวันปฏิสนธิแทนได้ไหม
ได้ถ้ารู้วันแน่ชัด เช่น ทำ IVF วิธีคือบวก 266 วันจากวันปฏิสนธิ แต่เครื่องมือของเราออกแบบให้ใช้กับ LMP ถ้าจะใช้ ให้ลบ 14 วันจากวันปฏิสนธิเพื่อได้ LMP สมมติ แล้วนำไปกรอก
ผลจากเครื่องมือนี้ใช้แทนการนัดตรวจครรภ์ได้ไหม
ไม่ได้ เครื่องมือให้ค่าประมาณเพื่อวางแผนเบื้องต้นเท่านั้น วันกำหนดคลอดที่ใช้จริงขึ้นกับการตรวจและการประเมินของแพทย์
สรุป
อายุครรภ์นับจากวันแรกของประจำเดือนครั้งสุดท้าย กำหนดคลอดคือวันนั้นบวก 280 วัน ปรับตามรอบเดือนถ้าไม่ใช่ 28 วัน และอาจถูกเลื่อนเมื่ออัลตราซาวนด์ไตรมาสแรกต่างจากที่นับเองเกินเกณฑ์ ลองคำนวณอายุครรภ์ของคุณได้ทันที และถ้าสนใจเรื่องสุขภาพอื่นๆ อ่านต่อเรื่องค่า BMI ปกติของคนไทยและTDEE พลังงานที่ร่างกายต้องการต่อวัน
ข้อมูลในบทความนี้เป็นข้อมูลเบื้องต้นเพื่อความเข้าใจทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ หากกำลังตั้งครรภ์หรือวางแผนมีบุตร ควรปรึกษาแพทย์สูตินรีเวชและยึดตามที่แพทย์ประเมิน แหล่งอ้างอิง: NHS (ระยะเวลาตั้งครรภ์ 37-42 สัปดาห์ และการปรับรอบเดือน), ACOG Committee Opinion 700 (การประมาณกำหนดคลอด) และ 579 (นิยามครบกำหนด), WHO (นิยามคลอดก่อนกำหนด)